Wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 2 grudnia 2025 r. (sygn. P 10/16) stanowi przełom w sporach właścicieli nieruchomości z przedsiębiorstwami przesyłowymi. Trybunał jednoznacznie zakwestionował dotychczasową praktykę, która pozwalała przedsiębiorstwom energetycznym powoływać się na zasiedzenie służebności przesyłu sprzed 2008 r., mimo braku decyzji administracyjnej.
Dlaczego dotychczasowa praktyka była niezgodna z Konstytucją?
Trybunał uznał, że dopuszczanie zasiedzenia służebności przesyłu przed formalnym wprowadzeniem tej instytucji do Kodeksu cywilnego (2008 r.), bez decyzji administracyjnej, naruszało:
- konstytucyjną ochronę prawa własności,
- zasadę zaufania obywateli do państwa,
- zasadę, że ograniczenie własności może nastąpić wyłącznie za słusznym odszkodowaniem.
W praktyce oznacza to, że przedsiębiorstwa przesyłowe nie mogą już skutecznie powoływać się na zasiedzenie sprzed 2008 r., jeżeli nie istniała decyzja administracyjna legalizująca korzystanie z nieruchomości.
Wznowienie postępowań – ważny termin
Właściciele lub użytkownicy wieczyści nieruchomości, których sprawy zostały wcześniej oddalone z powodu rzekomego zasiedzenia, mogą: - złożyć wniosek o wznowienie postępowania sądowego,
- dochodzić odszkodowania za bezumowne korzystanie z gruntu.
⏰ Termin na złożenie wniosku o wznowienie postępowania upływa 2 marca 2026 r.
Jakie kroki podjąć przed wystąpieniem z roszczeniem?
W pierwszej kolejności warto:
- Sprawdzić księgę wieczystą nieruchomości – czy ujawniono służebność.
- Ustalić właściciela urządzeń przesyłowych (np. PGE, Tauron, Enea).
- Określić, jakie roszczenia przysługują właścicielowi.
- Oszacować ich wartość.
- Wysłać przedsądowe wezwanie do zapłaty do przedsiębiorstwa przesyłowego.
Jakie roszczenia przysługują właścicielowi lub użytkownikowi wieczystemu? - Wynagrodzenie za bezumowne korzystanie z nieruchomości
Przysługuje, gdy przedsiębiorstwo korzystało z gruntu bez umowy lub decyzji administracyjnej.
- co do zasady: do 6 lat wstecz (osoby prywatne),
- 3 lata – gdy nieruchomość jest związana z działalnością gospodarczą.
Dawny 10-letni termin ma dziś znaczenie tylko wyjątkowo – w sprawach, w których bieg przedawnienia rozpoczął się przed nowelizacją z 2018 r.
- Wynagrodzenie za ustanowienie służebności przesyłu
Możliwe jest żądanie ustanowienia odpłatnej służebności, z jednorazową lub okresową opłatą za dalsze korzystanie z gruntu. - Odszkodowanie za utratę wartości nieruchomości
Jeżeli:
- wcześniejsze postępowanie o służebność nie uwzględniało spadku wartości działki, albo
- urządzenia przesyłowe uniemożliwiają zabudowę (np. linia wysokiego napięcia),
Wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 2 grudnia 2025 r. realnie wzmacnia pozycję właścicieli nieruchomości. W wielu sprawach, które wcześniej wydawały się definitywnie przegrane, pojawiła się możliwość: - wznowienia postępowania,
- zakwestionowania zasiedzenia,
- uzyskania realnych odszkodowań za wieloletnie korzystanie z gruntu.
Sprawy o odszkodowania z tytułu służebności przesyłu wymagają profesjonalnej analizy prawnej. Przedsiębiorstwa przesyłowe często zaniżają proponowane kwoty, powołując się na nieaktualne orzecznictwo lub błędnie licząc należne wynagrodzenie. Prowadzenie sprawy samodzielnie albo przez firmy pośredniczące zwykle kończy się uzyskaniem kwot niższych niż rzeczywiście należne.
Kancelaria adwokacka zapewnia skuteczne dochodzenie roszczeń od przedsiębiorstw przesyłowych, rzetelne wyliczenie wynagrodzenia oraz pełną reprezentację w negocjacjach i przed sądem. Dzięki temu właściciel nieruchomości zwiększa szanse na uzyskanie realnego odszkodowania, bez ryzyka błędów proceduralnych i niekorzystnych ugód.
Najczęściej zadawane pytania
1. Czy jeśli sąd wcześniej oddalił moją sprawę przez „zasiedzenie”, mogę coś jeszcze zrobić?
Tak! Dzięki wyrokowi TK z grudnia 2025 r. masz prawo złożyć wniosek o wznowienie postępowania. Musisz jednak zdążyć przed 2 marca 2026 roku. To szansa na zmianę niekorzystnego wyroku i uzyskanie należnych pieniędzy.
2. Co jeśli firma energetyczna twierdzi, że „zawsze tu stało i nic nie muszą płacić”?
Po wyroku TK takie argumenty straciły moc prawną, jeśli firma nie posiada formalnej decyzji administracyjnej sprzed 2008 roku. Sam upływ czasu (zasiedzenie) przestał być automatycznym „biletem darmowego korzystania” z Twojej działki.
3. Ile lat wstecz mogę domagać się zapłaty za rury lub kable na mojej działce?
Jako osoba prywatna możesz dochodzić roszczeń za bezumowne korzystanie z gruntu do 6 lat wstecz. Jeśli na działce prowadzisz działalność gospodarczą, okres ten skraca się do 3 lat.
4. Czy muszę mieć wpisaną służebność w księdze wieczystej, żeby żądać odszkodowania?
Wręcz przeciwnie – jeśli służebności nie ma w księdze, a firma korzysta z Twojego gruntu bez Twojej zgody, to właśnie wtedy masz najsilniejszą kartę przetargową do żądania wynagrodzenia za bezumowne korzystanie.
5. Czy odszkodowanie za utratę wartości nieruchomości to to samo co opłata za korzystanie?
Nie. To dwa różne roszczenia. Wynagrodzenie za korzystanie (lub ustanowienie służebności) to zapłata za „używanie” Twojego gruntu. Odszkodowanie za utratę wartości to rekompensata za to, że przez obecność np. słupów, Twoja działka jest mniej warta przy ewentualnej sprzedaży.
