Rozwiązanie umowy o pracę za porozumieniem stron – wzór z omówieniem i zasady

Czy zdarzyło się Państwu chcieć zakończyć współpracę z pracownikiem lub odejść z pracy, ale w zgodzie, bez sporów i długich okresów wypowiedzenia? Rozwiązanie umowy o pracę za porozumieniem stron to najszybszy, najprostszy i najkorzystniejszy sposób zakończenia stosunku pracy – pod warunkiem że obie strony dojdą do porozumienia. W tym artykule – napisanym z perspektywy radcy prawnego specjalizującego się w prawie pracy – wyjaśniamy, czym jest rozwiązanie umowy za porozumieniem stron, jakie są jego zasady, jakie skutki dla pracownika i pracodawcy, jak sporządzić prawidłowe porozumienie (wzór z omówieniem) oraz czym różni się od wypowiedzenia. Omawiamy również kwestię zasiłku dla bezrobotnych, negocjacji warunków oraz najczęstsze błędy. Bez względu na to, czy są Państwo pracownikiem, czy pracodawcą – ta wiedza pozwoli Państwu bezpiecznie i polubownie zakończyć stosunek pracy.

Czym jest rozwiązanie umowy o pracę za porozumieniem stron?

Rozwiązanie umowy o pracę za porozumieniem stron to tryb zakończenia stosunku pracy, w którym obie strony – pracownik i pracodawca – wspólnie i dobrowolnie uzgadniają, że umowa wygasa z określoną datą. Jest to najczęściej wybierany sposób na polubowne, szybkie i bezbolesne rozstanie.

Definicja porozumienia stron w Kodeksie pracy

Zgodnie z art. 30 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy (dalej: „k.p.”), umowa o pracę rozwiązuje się na mocy porozumienia stron. Jest to odrębny tryb, obok wypowiedzenia, rozwiązania bez wypowiedzenia oraz wygaśnięcia. Porozumienie stron opiera się na zgodnej woli obu stron – żadna ze stron nie może go narzucić jednostronnie. Musi być zawarte w formie pisemnej (art. 30 § 3 k.p.), choć przepisy nie wymagają formy pisemnej pod rygorem nieważności – jednak dla celów dowodowych i dla uniknięcia sporów forma pisemna jest bezwzględnie zalecana.

Porozumienie może być zawarte w każdej chwili trwania umowy o pracę, niezależnie od jej rodzaju (na czas nieokreślony, określony, próbny, zastępstwo). Strony mogą ustalić dowolny termin rozwiązania umowy – może to być dzień następny, koniec miesiąca, a nawet dzień, w którym porozumienie zostało podpisane (skutek natychmiastowy).

Różnice między wypowiedzeniem umowy a rozwiązaniem za porozumieniem stron

Wielu pracowników i pracodawców myli te dwa tryby. Oto kluczowe różnice:

• Podstawa – wypowiedzenie jest jednostronne (jedna strona decyduje), porozumienie jest dwustronne (wymaga zgody obu stron).
• Przyczyna – przy wypowiedzeniu przez pracodawcę wymagane jest podanie przyczyny (art. 30 § 4 k.p.), przy porozumieniu – nie ma obowiązku podawania przyczyny (strony mogą, ale nie muszą).
• Okres wypowiedzenia – przy wypowiedzeniu obowiązują sztywne okresy (2 tygodnie, 1 miesiąc, 3 miesiące – art. 36 k.p.). Przy porozumieniu – brak okresu wypowiedzenia; strony ustalają dowolną datę rozwiązania umowy (może być natychmiastowa).
• Ochrona przed rozwiązaniem – w okresie ciąży, urlopu macierzyńskiego, choroby wypowiedzenie jest co do zasady zakazane (art. 41 i 177 k.p.). Porozumienie stron jest dopuszczalne w każdym czasie, nawet w okresie chronionym – pod warunkiem że pracownik wyraża na nie dobrowolną zgodę.
• Odwołanie do sądu – od wypowiedzenia pracownik może odwołać się do sądu pracy (21 dni). Od porozumienia stron – co do zasady nie, chyba że pracownik wykaże, że porozumienie zostało zawarte pod wpływem błędu, groźby lub w stanie wyłączającym świadome podjęcie decyzji (art. 84-88 k.c.).

Kiedy warto rozwiązać umowę na mocy porozumienia stron

Porozumienie stron jest szczególnie wskazane w następujących sytuacjach:

• pracownik chce odejść z dnia na dzień, a pracodawca wyraża zgodę,
• pracodawca chce zwolnić pracownika, ale nie ma podstaw do wypowiedzenia (lub chce uniknąć sporu sądowego),
• pracownik przebywa na zwolnieniu lekarskim lub w ciąży – wtedy wypowiedzenie jest zakazane, ale porozumienie jest dopuszczalne,
• strony chcą uregulować dodatkowe kwestie (np. odprawa, wydanie laptopa, zwolnienie z obowiązku świadczenia pracy).

Porozumienie stron to tryb polubowny i elastyczny. Pozwala uniknąć długotrwałych okresów wypowiedzenia, sporów sądowych i negatywnych wpisów w świadectwie pracy.

Jak wygląda wzór rozwiązania umowy o pracę za porozumieniem stron?

Poniżej przedstawiamy wzór porozumienia stron wraz z omówieniem kluczowych zapisów.

Niezbędne elementy porozumienia stron – wzór dokumentu

Prawidłowo sporządzone porozumienie powinno zawierać:

• datę i miejsce sporządzenia,
• dane stron (pracodawca i pracownik),
• wskazanie, że strony rozwiązują umowę o pracę za porozumieniem,
• datę rozwiązania umowy (termin, z jakim stosunek pracy wygasa),
• ewentualne postanowienia dodatkowe (np. odprawa, zwolnienie z obowiązku świadczenia pracy, rozliczenie urlopu),
• podpisy obu stron.

Brak któregokolwiek z tych elementów może prowadzić do sporów interpretacyjnych, ale nie powoduje nieważności porozumienia (chyba że brakuje daty rozwiązania – wtedy porozumienie jest bezskuteczne).

Termin rozwiązania umowy w porozumieniu

Strony mogą ustalić dowolny termin rozwiązania umowy – może to być dzień następny, koniec miesiąca, a nawet dzień, w którym porozumienie zostało podpisane (skutek natychmiastowy). Nie ma obowiązku zachowania okresu wypowiedzenia. To jedna z największych zalet tego trybu. Przykłady:

• „z dniem 31 marca 2026 r.” – rozwiązanie z upływem tego dnia,
• „z dniem podpisania porozumienia” – rozwiązanie natychmiastowe,
• „z dniem 15 kwietnia 2026 r.” – rozwiązanie w przyszłości.

Ważne: jeśli strony nie wskażą terminu, porozumienie jest bezskuteczne – nie wiadomo, kiedy umowa wygasa. Zawsze należy wpisać konkretną datę.

Wzór z omówieniem kluczowych zapisów

Omówienie kluczowych zapisów wzoru:

• Postanowienie o zwolnieniu z obowiązku świadczenia pracy – często stosowane, gdy pracodawca chce, aby pracownik nie przychodził do pracy w okresie od podpisania porozumienia do dnia rozwiązania umowy. Pracownik zachowuje prawo do wynagrodzenia za ten okres (art. 36¹ k.p.).
• Odprawa pieniężna – pracodawca może dobrowolnie przyznać odprawę, nawet jeśli nie jest do tego zobowiązany (np. przy zwolnieniach grupowych odprawa jest obowiązkowa). Odprawa podlega opodatkowaniu (PIT) i oskładkowaniu (ZUS).
• Zwrot mienia – warto uregulować kwestię zwrotu laptopa, telefonu, kluczy, dokumentów. Brak takiego zapisu może prowadzić do sporów.
• Oświadczenie o braku roszczeń – klauzula, w której strony potwierdzają, że rozliczyły się ze wszystkich należności (urlop, wynagrodzenie, nadgodziny). Chroni pracodawcę przed późniejszymi roszczeniami pracownika. Pracownik powinien świadomie ją podpisać – jeśli była pod presją, może być nieważna.

Jakie są zasady rozwiązania stosunku pracy za porozumieniem stron?

Porozumienie stron rządzi się kilkoma podstawowymi zasadami, które należy znać, aby uniknąć pułapek.

Zgoda pracownika i pracodawcy na zakończenie współpracy

Porozumienie stron wymaga dobrowolnej, świadomej zgody obu stron. Pracodawca nie może zmusić pracownika do podpisania porozumienia pod groźbą wypowiedzenia – wtedy porozumienie może być uznane za nieważne (art. 87 k.c. – groźba). Pracownik również nie może zmusić pracodawcy – jeśli pracodawca nie chce się zgodzić, pracownik musi złożyć wypowiedzenie.

Zgoda powinna być wyrażona w formie pisemnej (podpis). W przypadku pracownika, który jest reprezentowany przez związek zawodowy, warto uzyskać opinię związku (ale nie jest to obowiązkowe, chyba że regulamin tak stanowi).

Czy obowiązuje okres wypowiedzenia przy porozumieniu stron?

Nie. Porozumienie stron nie wymaga zachowania okresu wypowiedzenia. Strony mogą ustalić dowolny termin rozwiązania umowy – może to być dzień następny, koniec miesiąca, a nawet dzień podpisania porozumienia (skutek natychmiastowy). To odróżnia porozumienie od wypowiedzenia, gdzie okresy wypowiedzenia są sztywne (2 tygodnie, 1 miesiąc, 3 miesiące).

Zasady zawarcia porozumienia zgodnie z Kodeksem pracy

Kodeks pracy nie reguluje szczegółowo trybu zawierania porozumienia – stosuje się ogólne zasady prawa cywilnego (art. 300 k.p.). Oznacza to, że:

• porozumienie może być zawarte ustnie, ale dla celów dowodowych zaleca się formę pisemną,
• oświadczenia woli muszą być złożone swobodnie, bez błędu, podstępu, groźby (art. 82-88 k.c.),
• porozumienie nie może naruszać bezwzględnie obowiązujących przepisów (np. nie można wyłączyć prawa do urlopu wypoczynkowego).

Forma pisemna nie jest wymagana pod rygorem nieważności, ale w praktyce sądy pracy wymagają jej dla dowodu. Jeśli porozumienie zostanie zawarte ustnie, a pracodawca później zmieni zdanie, pracownik będzie miał trudności z udowodnieniem, że do niego doszło.

Jakie są skutki rozwiązania umowy o pracę na mocy porozumienia stron?

Skutki dla pracownika i pracodawcy są zróżnicowane – ogólnie korzystniejsze dla obu stron niż w przypadku wypowiedzenia.

Skutki dla pracownika – prawa i obowiązki

Dla pracownika rozwiązanie umowy za porozumieniem oznacza:

• brak okresu wypowiedzenia – pracownik może odejść z dnia na dzień (jeśli strony tak ustalą),
• prawo do odprawy – jeśli została uzgodniona w porozumieniu (odprawa nie jest obowiązkowa, chyba że zachodzą przesłanki z ustawy o zwolnieniach grupowych),
• prawo do zasiłku dla bezrobotnych – po spełnieniu warunków (o tym za chwilę),
• obowiązek zwrotu mienia pracodawcy (laptop, telefon, dokumenty),
• brak prawa do odwołania do sądu pracy – co do zasady, chyba że porozumienie było wadliwe (np. pod wpływem groźby).

Skutki dla pracodawcy po zakończeniu stosunku pracy

Dla pracodawcy porozumienie oznacza:

• szybkie zakończenie współpracy – bez konieczności uzasadniania przyczyny,
• brak ryzyka odwołania do sądu pracy (co jest częste przy wypowiedzeniach),
• możliwość uregulowania dodatkowych kwestii (zwrot mienia, odprawa, rozliczenie urlopu),
• obowiązek wydania świadectwa pracy – w terminie 7 dni od rozwiązania umowy (art. 97 k.p.). W świadectwie pracy wpisuje się, że umowa została rozwiązana za porozumieniem stron – to neutralny wpis, nie utrudniający znalezienia nowej pracy.

Uprawnienia do zasiłku dla bezrobotnych po rozwiązaniu umowy za porozumieniem

To jedno z najczęstszych pytań. Zgodnie z art. 73 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, prawo do zasiłku dla bezrobotnych przysługuje osobie, która zarejestruje się jako bezrobotna i w okresie 6 miesięcy przed rejestracją była zatrudniona przez co najmniej 365 dni (wliczając okresy pobierania zasiłku chorobowego). Rodzaj rozwiązania umowy (wypowiedzenie, porozumienie, rozwiązanie bez wypowiedzenia) nie ma wpływu na prawo do zasiłku – liczy się okres zatrudnienia. Wyjątek: jeśli pracownik został zwolniony dyscyplinarnie (art. 52 k.p.) z własnej winy, to zasiłek nie przysługuje przez pierwsze 3 miesiące (art. 75 ust. 2). Przy porozumieniu stron – zasiłek przysługuje na zasadach ogólnych.

Uwaga: Przy porozumieniu stron nie stosuje się tzw. karencji (7 dni) – która występuje przy rozwiązaniu umowy za wypowiedzeniem przez pracownika. Zasiłek przysługuje od pierwszego dnia rejestracji (po spełnieniu warunku stażu).

Rozwiązanie umowy za porozumieniem stron a wypowiedzenie – co wybrać?

Wybór trybu zależy od sytuacji i celów stron.

Porównanie sposobów rozwiązania umowy o pracę

Zalety i wady rozwiązania umowy o pracę za porozumieniem stron

Zalety:

• szybkość – możliwość natychmiastowego zakończenia umowy,
• elastyczność – dowolny termin, możliwość uregulowania dodatkowych kwestii (odprawa, zwrot mienia),
• brak konieczności podawania przyczyny,
• brak ryzyka odwołania do sądu (co jest częste przy wypowiedzeniach),
• neutralny wpis w świadectwie pracy („rozwiązana za porozumieniem stron”),
• możliwość zawarcia w okresie chronionym (ciąża, choroba, urlop).

Wady:

• wymaga zgody drugiej strony – jeśli pracodawca nie chce się zgodzić, pracownik nie może odejść natychmiast (musi wypowiedzieć),
• pracownik może zostać zmuszony do podpisania porozumienia pod groźbą wypowiedzenia – wtedy może być ono nieważne, ale udowodnienie tego w sądzie jest trudne,
• pracodawca może zażądać od pracownika rezygnacji z roszczeń (np. o odszkodowanie za mobbing) w zamian za porozumienie – to ryzykowne dla pracownika.

Przypadki gdy lepsze jest wypowiedzenie umowy o pracę

Wypowiedzenie może być lepsze niż porozumienie, gdy:

• pracodawca nie chce się zgodzić na porozumienie (np. chce ukarać pracownika),
• pracownik chce zachować prawo do odwołania do sądu (np. gdy uważa, że wypowiedzenie jest bezzasadne),
• pracownik chce uniknąć presji ze strony pracodawcy (np. podpisania niekorzystnych klauzul w porozumieniu).

W praktyce jednak to porozumienie stron jest najczęściej wybieranym trybem, gdy obie strony chcą zakończyć współpracę w zgodzie.

Jak prawidłowo rozwiązać umowę o pracę za porozumieniem stron krok po kroku?

Oto praktyczny przewodnik dla pracownika i pracodawcy.

Inicjatywa jednej ze stron umowy – jak rozpocząć proces

Proces może rozpocząć zarówno pracownik, jak i pracodawca:

• Pracownik – może zwrócić się do pracodawcy z propozycją rozwiązania umowy za porozumieniem, np. „Czy zgodziłby się Pan na rozwiązanie umowy za porozumieniem z dniem 31 marca? Chciałbym odejść z pracy z przyczyn osobistych.”
• Pracodawca – może zaproponować pracownikowi porozumienie, np. w sytuacji, gdy chce zakończyć współpracę, ale nie ma podstaw do wypowiedzenia. „Proponujemy rozwiązanie umowy za porozumieniem z dniem 15 kwietnia, z zachowaniem wynagrodzenia za okres zwolnienia z obowiązku świadczenia pracy.”

Wskazane jest, aby inicjatywa była udokumentowana (e-mail, pismo), aby w razie sporu mieć dowód, że to pracownik sam chciał odejść.

Negocjacje warunków zakończenia stosunku pracy

Porozumienie to nie tylko data rozwiązania – można negocjować dodatkowe warunki:

• odprawa – pracownik może wynegocjować dodatkową odprawę (np. 1-3 miesięczne wynagrodzenie),
• zwolnienie z obowiązku świadczenia pracy – pracodawca często zwalnia pracownika z pracy w okresie od podpisania porozumienia do dnia rozwiązania umowy, z zachowaniem wynagrodzenia,
• rozliczenie urlopu – strony mogą ustalić, że niewykorzystany urlop zostanie wypłacony (ekwiwalent) lub wykorzystany „na papierze”,
• zwrot mienia – terminy i sposób zwrotu,
• referencje – pracownik może poprosić o pozytywne referencje (list polecający).

Negocjacje powinny być prowadzone w dobrej wierze. Jeśli pracodawca grozi wypowiedzeniem w razie odmowy podpisania porozumienia, może to być podstawa do uznania porozumienia za nieważne (groźba – art. 87 k.c.).

Formalne zawarcie porozumienia i zakończenie umowy

Po uzgodnieniu warunków, strony sporządzają pisemne porozumienie (zgodnie z powyższym wzorem). Porozumienie podpisują obie strony. Następnie:

• pracodawca wydaje pracownikowi świadectwo pracy w terminie 7 dni (art. 97 k.p.),
• pracownik otrzymuje odprawę (jeśli uzgodniona) i ekwiwalent za urlop,
• pracownik zwraca mienie (laptop, telefon, karty dostępu),
• pracownik rejestruje się w urzędzie pracy (jeśli chce otrzymywać zasiłek).

Ważne: Porozumienie rozwiązuje umowę o pracę – nie ma już okresu wypowiedzenia. Stosunek pracy kończy się z dniem wskazanym w porozumieniu. Nie ma możliwości jednostronnego cofnięcia porozumienia (chyba że obie strony się na to zgodzą).

Podsumowanie: Rozwiązanie umowy o pracę za porozumieniem stron to najszybszy, najelastyczniejszy i najkorzystniejszy tryb zakończenia stosunku pracy – pod warunkiem że obie strony dojdą do porozumienia. Pamiętajcie Państwo o kluczowych zasadach: forma pisemna (dla bezpieczeństwa), dowolny termin rozwiązania (może być natychmiastowy), brak obowiązku podawania przyczyny, możliwość uregulowania dodatkowych kwestii (odprawa, zwrot mienia, rozliczenie urlopu). Porozumienie nie pozbawia pracownika prawa do zasiłku dla bezrobotnych, a w świadectwie pracy widnieje neutralny wpis. Unikajcie jednak porozumień wymuszonych groźbą – wtedy mogą być nieważne. W razie wątpliwości – skonsultujcie się z radcą prawnym lub prawnikiem specjalizującym się w prawie pracy. Jak mawiają eksperci: „Dobre porozumienie to takie, które kończy współpracę, a nie zaczyna spór sądowy”.