Umowa zlecenie 2026: Kompletny wzór z zapisami o wynagrodzeniu i składkach ZUS

Umowa zlecenia od lat cieszy się popularnością zarówno wśród przedsiębiorców, jak i osób fizycznych. Jest elastyczną formą zatrudnienia, która pozwala na wykonywanie różnorodnych usług bez konieczności nawiązywania stosunku pracy. Rok 2026 przynosi jednak istotne zmiany w zakresie minimalnej stawki godzinowej, składek ZUS oraz obowiązków informacyjnych. W tym artykule – napisanym z perspektywy radcy prawnego specjalizującego się w prawie cywilnym i ubezpieczeniach społecznych – wyjaśniamy, czym różni się umowa zlecenia od umowy o pracę, jak prawidłowo ustalić wynagrodzenie, jakie składki ZUS są obowiązkowe, oraz jak skonstruować wzór umowy zlecenia zgodny z przepisami 2026 roku. Omawiamy również zasady wypowiedzenia, bezpieczeństwo pracy oraz najczęstsze błędy przy zawieraniu umów zleceń. Na końcu znajdą Państwo gotowy wzór umowy do pobrania oraz odpowiedzi na najczęstsze pytania.

Czym różni się umowa zlecenia od umowy o pracę w 2026 roku?

Choć umowa zlecenia i umowa o pracę polegają na wykonywaniu określonych czynności, różnice między nimi są fundamentalne – zarówno z perspektywy prawnej, jak i podatkowo-składkowej.

Podstawowe różnice między stosunkiem pracy a umową cywilnoprawną

Zgodnie z art. 22 § 1 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy (dalej: „k.p.”), przez nawiązanie stosunku pracy pracownik zobowiązuje się do wykonywania pracy określonego rodzaju na rzecz pracodawcy i pod jego kierownictwem, w miejscu i czasie wyznaczonym przez pracodawcę. Kluczowe elementy stosunku pracy to: podporządkowanie, określony czas i miejsce pracy, ryzyko pracodawcy oraz systematyczne wynagrodzenie. Natomiast umowa zlecenia (art. 734 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny, dalej: „k.c.”) polega na tym, że przyjmujący zlecenie zobowiązuje się do dokonania określonej czynności prawnej (np. sprzedaży, przygotowania umowy) lub czynności faktycznej (np. naprawy, sprzątania). Zleceniobiorca działa na własne ryzyko, nie jest podporządkowany kierownictwu zleceniodawcy, sam organizuje sobie pracę i może wykonywać zlecenie przez osoby trzecie (chyba że umowa stanowi inaczej).

Różnice w praktyce:

• Podporządkowanie – przy umowie o pracę pracodawca wyznacza godziny pracy, miejsce, narzędzia. Przy umowie zlecenia – zleceniobiorca sam decyduje, kiedy i jak wykona zlecenie.
• Ryzyko – w umowie o pracę ryzyko ekonomiczne ponosi pracodawca (płaci nawet, jeśli nie ma pracy). W umowie zlecenia – zleceniobiorca ponosi ryzyko niewykonania (nie otrzyma wynagrodzenia, jeśli nie wykona dzieła).
• Odpowiedzialność – za szkody wyrządzone przy wykonywaniu zlecenia odpowiada zleceniobiorca na zasadach ogólnych (art. 471 k.c.).
• Składki ZUS – od umowy zlecenia co do zasady obowiązkowe są składki emerytalna, rentowa, wypadkowa oraz zdrowotna (od 1 stycznia 2026 r. również minimalna podstawa wymiaru składek – o tym dalej).

Kiedy zleceniodawca powinien wybrać umowę zlecenia zamiast umowy o pracę?

Umowa zlecenia jest preferowana, gdy:

• czynności mają charakter jednorazowy lub okazjonalny (np. tłumaczenie tekstu, sprzątanie po imprezie),
• zleceniobiorca ma być niezależny, samodzielny i nie podlegać kierownictwu,
• zleceniobiorca wykonuje podobne usługi również dla innych podmiotów,
• strony chcą uniknąć sztywnych reguł prawa pracy (np. urlopów, limitów czasu pracy).

Ostrzeżenie: Zdarza się, że pracodawcy próbują zastępować umowę o pracę umową zlecenia, mimo że faktycznie zachodzą cechy stosunku pracy (podporządkowanie, stałe godziny, wykonywanie pracy na rzecz pracodawcy). Jest to tzw. pozorne zatrudnienie i grozi karami z ZUS oraz PIP (Państwowa Inspekcja Pracy). ZUS może zakwestionować umowę zlecenia i uznać ją za umowę o pracę, co skutkuje dopłatą składek za cały okres.

Co mówi kodeks cywilny o zawartej umowie zlecenia?

Zgodnie z art. 734 § 1 k.c., przez umowę zlecenia przyjmujący zlecenie zobowiązuje się do dokonania określonej czynności prawnej (np. zawarcia umowy) lub czynności faktycznej (np. transportu towaru) dla dającego zlecenie. Umowa nie wymaga szczególnej formy – może być ustna, ale dla celów dowodowych i dla ustalenia składek ZUS zdecydowanie zalecamy formę pisemną. Zleceniobiorca zobowiązuje się do wykonania zlecenia z należytą starannością (art. 355 k.c.), ale nie musi wykonywać go osobiście – może powierzyć wykonanie osobie trzeciej, chyba że umowa wyłącza tę możliwość (art. 738 k.c.).

Jak prawidłowo ustalić wynagrodzenie w umowie zlecenia w 2026 r?

Wynagrodzenie w umowie zlecenia może być ustalone na kilka sposobów. Od 1 stycznia 2026 r. obowiązuje nowa minimalna stawka godzinowa dla zleceniobiorców.

Jaka jest minimalna stawka godzinowa w 2026 r dla zleceniobiorcy?

Na podstawie rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 15 września 2025 r. w sprawie wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę oraz minimalnej stawki godzinowej w 2026 r., minimalna stawka godzinowa dla osób wykonujących usługi na podstawie umowy zlecenia wynosi od 1 stycznia 2026 r. 28,10 zł brutto (wzrost z 27,90 zł w 2025 r.). Oznacza to, że za każdą godzinę faktycznie wykonanej pracy zleceniobiorca musi otrzymać co najmniej 28,10 zł brutto. Stawka ta dotyczy umów zlecenia, które nie są zawierane z własnym pracownikiem (wtedy obowiązują przepisy kodeksu pracy).

Wyjątki: Minimalna stawka godzinowa nie obowiązuje, gdy:

• zleceniobiorca jest uczniem lub studentem do 26. roku życia (wtedy może otrzymywać niższe wynagrodzenie, ale tylko jeśli nie podlega ubezpieczeniom społecznym),
• umowa zlecenia jest zawierana z osobą prowadzącą działalność gospodarczą (wtedy wynagrodzenie jest ustalane dowolnie),
• umowa zlecenia dotyczy jednorazowego, konkretnego dzieła (wtedy może być ryczałt).

Wynagrodzenie godzinowe czy ryczałt – co wybrać w przypadku umowy zlecenia?

W praktyce stosuje się trzy formy wynagrodzenia:

• wynagrodzenie godzinowe – płatne za każdą przepracowaną godzinę (wymaga ewidencji czasu pracy). Najbezpieczniejsze dla zleceniobiorcy, bo zapewnia minimalną stawkę. Dla zleceniodawcy – wygodne, gdy zakres pracy jest zmienny.
• ryczałt za całość zlecenia – stała kwota niezależna od czasu pracy. Stosowane, gdy z góry wiadomo, jakie czynności i w jakim zakresie mają być wykonane (np. przygotowanie raportu, przetłumaczenie książki). Ryczałt nie może być niższy niż minimalna stawka godzinowa pomnożona przez przewidywany czas pracy – inaczej zleceniodawca naraża się na kontrolę PIP.
• wynagrodzenie prowizyjne – uzależnione od efektów (np. procent od sprzedaży). Rzadkie w czystej umowie zlecenia, częstsze w umowie agencyjnej.

Zalecenie: przy umowach długoterminowych (powyżej 1 miesiąca) lepiej stosować wynagrodzenie godzinowe z obowiązkiem ewidencji czasu pracy. Przy jednorazowych zleceniach – ryczałt, ale z oszacowaniem, że kwota nie jest niższa niż 28,10 zł za godzinę faktycznej pracy.

Jak obliczyć wynagrodzenie brutto odpowiadające wykonanej pracy?

Przykład: zleceniobiorca przepracował 40 godzin w miesiącu. Minimalne wynagrodzenie brutto = 40 h × 28,10 zł = 1 124,00 zł brutto. Od tej kwoty zleceniodawca musi odprowadzić składki ZUS (emerytalna, rentowa, wypadkowa, zdrowotna) oraz zaliczkę na podatek dochodowy (PIT). W praktyce zleceniobiorca otrzymuje wynagrodzenie netto niższe o około 20-25% (w zależności od kosztów uzyskania przychodu).

Jakie składki ZUS należy odprowadzać od umowy zlecenie w 2026 roku?

Od 1 stycznia 2026 r. obowiązują nowe zasady oskładkowania umów zlecenia, zwłaszcza w zakresie minimalnej podstawy wymiaru składek.

Które składki na ubezpieczenia społeczne są obowiązkowe przy umowie zlecenia?

Zgodnie z ustawą z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (dalej: „ustawa systemowa”), przy umowie zlecenia obowiązkowe są:

• składka emerytalna – 19,52% podstawy wymiaru (w tym 9,76% finansowane przez zleceniodawcę, 9,76% potrącane zleceniobiorcy),
• składka rentowa – 8% podstawy (6,5% zleceniodawca, 1,5% zleceniobiorca),
• składka wypadkowa – w wysokości zależnej od branży (średnio 1,67%, w całości finansowana przez zleceniodawcę),
• składka zdrowotna – 9% podstawy (w całości potrącana zleceniobiorcy).

Od 1 stycznia 2026 r. minimalna podstawa wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne dla umowy zlecenia wynosi 100% minimalnego wynagrodzenia za pracę (obecnie 4 806 zł brutto od 1 stycznia 2026 r.). Oznacza to, że jeśli wynagrodzenie zleceniobiorcy jest niższe niż 4 806 zł miesięcznie, to i tak składki są naliczane od kwoty 4 806 zł. To istotna zmiana – wcześniej podstawą była faktyczna kwota wynagrodzenia. Wyjątek: uczniowie i studenci do 26. roku życia nie podlegają obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym (tylko zdrowotne, jeśli przekroczą kwotę 2 000 zł miesięcznie).

Czy składka na ubezpieczenie chorobowe jest obowiązkowa dla zleceniobiorcy?

Nie, jest dobrowolna. Zleceniobiorca może przystąpić do ubezpieczenia chorobowego na swój wniosek (art. 11 ust. 2 ustawy systemowej). Składka chorobowa wynosi 2,45% podstawy wymiaru i jest w całości finansowana przez zleceniobiorcę (potrącana z wynagrodzenia). Jeśli zleceniobiorca przystąpi do ubezpieczenia chorobowego, zyskuje prawo do zasiłku chorobowego w razie niezdolności do pracy. W praktyce rzadko się to opłaca przy krótkotrwałych umowach, ale przy długoterminowych – warto rozważyć.

Kiedy umowa zlecenie nie podlega ozusowaniu w 2026 r?

Umowa zlecenia nie podlega obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym w następujących przypadkach:

• zleceniobiorca jest uczniem lub studentem do 26. roku życia (art. 6 ust. 4 ustawy systemowej) – wtedy podlega tylko ubezpieczeniu zdrowotnemu, ale tylko jeśli jego przychód z umowy zlecenia przekracza 2 000 zł miesięcznie (od 1 stycznia 2026 r.). Poniżej 2 000 zł – brak składek ZUS w ogóle.
• umowa zlecenia jest zawierana z osobą prowadzącą działalność gospodarczą – wtedy rozliczenia ZUS są po stronie działalności (zleceniobiorca opłaca składki od działalności, a umowa zlecenia nie generuje dodatkowych składek, jeśli jest wykonywana w ramach działalności).
• umowa zlecenia jest zawierana z osobą pobierającą emeryturę lub rentę – wtedy podlega tylko ubezpieczeniu zdrowotnemu (jeśli przychód przekracza określoną kwotę).
• umowa zlecenia jest zawierana na kwotę poniżej 200 zł miesięcznie – wtedy nie ma obowiązku zgłoszenia do ZUS (tzw. mała umowa zlecenia).

Wzór umowy zlecenia 2026 – jakie zapisy muszą się znaleźć w dokumencie?

Poniżej przedstawiamy kompletny wzór umowy zlecenia zgodny z przepisami 2026 roku. Wzór uwzględnia minimalną stawkę godzinową, składki ZUS oraz obowiązek ewidencji czasu pracy.

Omówienie kluczowych zapisów:

• Przedmiot umowy – musi być opisany szczegółowo, aby nie było wątpliwości, co do zakresu czynności. Unikajcie ogólników typu „pomoc biurowa”.
• Stawka godzinowa – 28,10 zł brutto to minimum. Można ustalić wyższą.
• Ewidencja czasu pracy – obowiązkowa przy wynagrodzeniu godzinowym (art. 79 ustawy o minimalnym wynagrodzeniu za pracę). Zleceniobiorca może prowadzić dziennik, arkusz, a zleceniodawca ma prawo go kontrolować.
• Osobiste wykonanie zlecenia – jeśli zależy Państwu na tym, aby konkretna osoba wykonała zlecenie, należy to wyraźnie zastrzec (art. 738 k.c.). Bez tego zleceniobiorca może powierzyć wykonanie osobie trzeciej.
• Okres wypowiedzenia – przy umowach na czas nieokreślony lub długoterminowych warto go przewidzieć. Przy umowach jednorazowych – zbędny.

Dodawanie umowy zlecenie w systemie – na co zwrócić uwagę w 2026 roku?

Po zawarciu umowy zlecenia, zleceniodawca ma obowiązek zgłosić zleceniobiorcę do ZUS (chyba że zachodzi wyjątek – student do 26. roku życia z przychodem poniżej 2 000 zł).

Jakie dane należy podać przy dodawaniu umowy zlecenie do systemu ZUS?

Zgłoszenia dokonuje się na formularzu ZUA (zgłoszenie do ubezpieczeń społecznych i ubezpieczenia zdrowotnego) lub ZZA (tylko zdrowotne). Wymagane dane:

• imię, nazwisko, PESEL, adres zamieszkania zleceniobiorcy,
• NIP zleceniodawcy,
• kod tytułu ubezpieczenia (np. 04 40 – umowa zlecenia),
• datę rozpoczęcia wykonywania zlecenia,
• wysokość wynagrodzenia (podstawa wymiaru składek),
• kod i nazwę urzędu skarbowego (do celów podatkowych).

Zgłoszenia należy dokonać w ciągu 7 dni od daty rozpoczęcia wykonywania zlecenia. Zleceniodawca odpowiada za niezgłoszenie (art. 88 ustawy systemowej – grzywna, odsetki).

Czy zlecenie w systemie wymaga określenia minimalnej stawki godzinowej?

W systemie ZUS nie ma osobnego pola na stawkę godzinową – podaje się łączną kwotę wynagrodzenia brutto oraz liczbę godzin (w ewidencji czasu pracy). Jednak zleceniodawca ma obowiązek przestrzegania minimalnej stawki godzinowej – w razie kontroli PIP może zostać ukarany grzywną (do 30 000 zł).

Kiedy odprowadzane są składki na ubezpieczenie społeczne od 1 stycznia 2026?

Składki na ubezpieczenia społeczne są należne za każdy miesiąc, w którym zleceniobiorca wykonywał zlecenie. Minimalna podstawa wymiaru składek (4 806 zł) obowiązuje od 1 stycznia 2026 r. Oznacza to, że nawet jeśli zleceniobiorca zarobił 1 000 zł w miesiącu, składki są naliczane od 4 806 zł. Wyjątki: uczniowie i studenci do 26. roku życia (podstawa faktyczna), osoby pobierające emeryturę/rentę (podstawa faktyczna), umowy poniżej 200 zł miesięcznie (brak składek).

Wypowiedzenie i rozwiązanie umowy zlecenia – zasady obowiązujące w 2026 r

Umowa zlecenia może być rozwiązana na kilka sposobów – zależnie od tego, czy strony przewidziały wypowiedzenie.

Jak wypowiedzieć umowę zlecenia zgodnie z kodeksem cywilnym?

Zgodnie z art. 746 k.c., umowa zlecenia może być wypowiedziana przez każdą ze stron w każdym czasie, chyba że strony ustaliły zakaz wypowiedzenia lub okres wypowiedzenia. Wypowiedzenie powinno być złożone na piśmie (dla dowodu). W praktyce większość umów zlecenia zawiera klauzulę o możliwości wypowiedzenia z 14-dniowym okresem. Jeśli umowa nie przewiduje okresu wypowiedzenia, a strony go nie ustaliły, to zgodnie z art. 746 § 1 k.c., umowa może być wypowiedziana ze skutkiem natychmiastowym (bez okresu).

Ważne: przy umowie zlecenia na czas określony, wypowiedzenie przed upływem terminu jest możliwe tylko wtedy, gdy strony tak przewidziały (inaczej niż w umowie o pracę, gdzie wypowiedzenie umowy na czas określony jest co do zasady wyłączone).

Czy przy umowie zlecenia przysługiwać może okres wypowiedzenia?

Tak, strony mogą go ustalić dowolnie (np. 2 tygodnie, 1 miesiąc). Okres wypowiedzenia nie jest uregulowany ustawowo – to kwestia umowna. W praktyce, aby uniknąć sporów, zaleca się wpisanie do umowy: „Każda ze stron może wypowiedzieć umowę z zachowaniem 14-dniowego okresu wypowiedzenia, ze skutkiem na koniec miesiąca kalendarzowego.” Wypowiedzenie powinno być doręczone drugiej stronie w sposób pozwalający na zapoznanie się (list polecony, e-mail z potwierdzeniem).

Czy można powierzyć wykonanie zlecenia osobie trzeciej bez zgody zleceniodawcy?

Zgodnie z art. 738 § 1 k.c., zleceniobiorca może powierzyć wykonanie zlecenia osobie trzeciej tylko wtedy, gdy umowa na to zezwala lub gdy wynika to z właściwości zlecenia. W praktyce, jeśli zależy Państwu na osobistym wykonaniu (np. konkretny tłumacz, konkretny informatyk), należy w umowie wyraźnie zastrzec: „Zleceniobiorca zobowiązuje się do osobistego wykonania zlecenia. Powierzenie wykonania osobie trzeciej wymaga pisemnej zgody Zleceniodawcy.” Bez tego zleceniobiorca może podstawić kogoś innego, a Zleceniodawca nie będzie miał podstaw do reklamacji.

Umowa zlecenie 2026 a bezpieczeństwo pracy – obowiązki zleceniodawcy

Choć umowa zlecenia nie podlega w pełni przepisom BHP (jak umowa o pracę), zleceniodawca ma pewne obowiązki w zakresie bezpieczeństwa.

Czy zleceniobiorca ma prawo do bezpiecznych i higienicznych warunków pracy?

Tak, ale zakres tych obowiązków jest węższy niż przy umowie o pracę. Zgodnie z art. 304 § 1 k.p., przepisy BHP stosuje się również do osób wykonujących pracę na podstawie umowy cywilnoprawnej, w zakresie zapewnienia bezpieczeństwa i higieny pracy podczas wykonywania tych czynności. Oznacza to, że zleceniodawca musi:

• zapewnić zleceniobiorcy bezpieczne warunki pracy (np. jeśli zlecenie wymaga pracy na wysokości – zapewnić odpowiednie zabezpieczenia),
• poinstruować zleceniobiorcę o zagrożeniach,
• dostarczyć środki ochrony indywidualnej (jeśli wymagane),
• nie może narażać zleceniobiorcy na ryzyko wypadku.

Naruszenie tych obowiązków może skutkować odpowiedzialnością odszkodowawczą (art. 471 k.c.) oraz karami z PIP.

Jak powinna być zawarta umowa zlecenie w 2026 roku, aby chronić przyjmującego zlecenie?

Aby chronić zleceniobiorcę, w umowie warto uwzględnić:

• jasne określenie zakresu czynności (aby nie było domniemań, że chodzi o szerszy zakres),
• precyzyjne określenie wynagrodzenia i terminu płatności,
• możliwość wypowiedzenia umowy (aby zleceniobiorca mógł odejść, jeśli warunki się pogorszą),
• obowiązek zleceniodawcy zapewnienia bezpiecznych warunków BHP,
• wskazanie, że zleceniobiorca nie ponosi ryzyka gospodarczego (poza odpowiedzialnością za własne działania).

Różnice między umową zlecenia a umową o dzieło w przypadku wynagrodzenia minimalnego

Umowa o dzieło (art. 627 k.c.) różni się od umowy zlecenia przede wszystkim przedmiotem – dzieło musi być z góry określonym, zindywidualizowanym rezultatem (np. obraz, program komputerowy, tłumaczenie książki). Do umowy o dzieło nie stosuje się minimalnej stawki godzinowej – wynagrodzenie jest ryczałtowe. Jednak ZUS i PIP często kwestionują umowy o dzieło, jeśli w rzeczywistości polegają one na regularnym wykonywaniu powtarzalnych czynności (co wskazuje na zlecenie lub umowę o pracę). Wybór między zleceniem a dziełem powinien być podyktowany charakterem czynności – nie chęcią obejścia przepisów o minimalnej stawce.

Podsumowanie: Umowa zlecenia w 2026 roku to elastyczna forma zatrudnienia, ale wymaga starannego skonstruowania, aby uniknąć sporów i kar. Pamiętajcie Państwo o minimalnej stawce godzinowej 28,10 zł brutto, obowiązku ewidencji czasu pracy, zgłoszeniu do ZUS (formularz ZUA/ZZA) oraz o minimalnej podstawie składek (4 806 zł od 1 stycznia 2026 r.). Wyłączając odpowiedzialność za wady (rękojmię) – w zleceniu nie ma takiej możliwości, ale można precyzyjnie opisać zakres i standard wykonania. Wzór umowy powyżej zawiera wszystkie niezbędne elementy – wystarczy go dostosować do konkretnej sytuacji. W razie wątpliwości – skonsultujcie się z radcą prawnym lub doradcą podatkowym. Jak mawiają eksperci: „Dobra umowa zlecenia to taka, która chroni obie strony i nie budzi wątpliwości ZUS”.