Polski ustawodawca, tworząc prawo cywilne, przewiduje dwie metody dziedziczenia: ustawowe oraz testamentowe. Tylko jeśli spadkodawca nie pozostawia po sobie testamentu, dochodzi do dziedziczenia ustawowego. Pomimo tego, że to właśnie dziedziczenie z testamentu ma pierwszeństwo przed ustawowym, czynność sporządzania testamentu nie jest powszechna. Warto więc zastanowić się jakie korzyści niesie za sobą formalne sporządzenie ostatniej woli.
Sporządzenie testamentu może okazać się bardzo dobrym rozwiązaniem, które pomoże uniknąć sporów dotyczących dziedziczenia. Sporządzony testament najpełniej wyraża również ostatnią wolę spadkobiercy dotyczącą rozdysponowania swoim majątkiem.
Dzięki sporządzonemu testamentowi możemy dowolnie wybrać kto i w jakim zakresie dziedziczy pozostawiony majątek. Wola przekazana w testamencie jest najpełniejszym odzwierciedleniem tego, jak spadkodawca chce rozporządzić majątkiem. Nie jest to, tak jak w przypadku dziedziczenia ustawowego, ograniczone kręgiem najbliższej rodziny. Majątek można przekazać najbliższym, którzy nie wchodzą w krąg spadkobierców ustawowych, co jest szczególnie korzystne dla osób, których sytuacja rodzinna jest skomplikowana. Dzięki sporządzeniu testamentu, przyszli spadkobiercy mogą uniknąć długiego postępowania spadkowego, co zapobiega powstawaniu konfliktów rodzinnych. Sporządzenie testamentu przez osobę prowadzącą działalność gospodarczą daje pewność jej ciągłości przedsiębiorstwa i zapobiega utracie płynności, gdyż od razu w testamencie można określić osoby odpowiedzialne za prowadzoną działalność.
Niesporządzenie testamentu może wiązać się z problemami na gruncie podziału majątku pomiędzy bliskimi i uporządkowaniu spraw rodzinnych. W przypadku pozostawania w związkach nieformalnych, niesporządzenie testamentu wiąże się z całkowitą utratą możliwości korzystania z majątku przez wieloletniego partnera. Z pomocą testamentu można uniknąć powyższych problemów, z którymi przez lata będą borykali się bliscy.
Warto pamiętać, że testament można w każdej chwili odwołać i wprowadzić do niego modyfikacje. I najważniejsze – pomimo rozwoju technologii, w przypadku sporządzenia testamentu, testament musi być w całości napisany własnoręcznie.
Najczęściej zadawane pytania
1. Co ma pierwszeństwo: dziedziczenie z testamentu czy dziedziczenie ustawowe?
Dziedziczenie na podstawie testamentu zawsze ma pierwszeństwo. Do dziedziczenia ustawowego (według przepisów prawa) dochodzi tylko w sytuacji, gdy spadkodawca nie pozostawi po sobie ważnego testamentu.
2. Czy w testamencie mogę zapisać majątek osobie niespokrewnionej?
Tak. Sporządzenie testamentu pozwala na przekazanie majątku dowolnie wybranej osobie, w tym takiej, która nie należy do kręgu spadkobierców ustawowych (np. przyjacielowi, wieloletniemu partnerowi czy fundacji).
3. Czy raz sporządzony testament można później zmienić?
Tak, testament nie jest dokumentem ostatecznym za życia spadkodawcy. Można go w każdej chwili odwołać w całości lub wprowadzić do niego dowolne modyfikacje.
4. Co stanie się z moim majątkiem, jeśli żyję w związku nieformalnym i nie spiszę testamentu?
Polskie prawo nie przewiduje dziedziczenia ustawowego dla partnerów w związkach nieformalnych (konkubinatach). Bez testamentu wieloletni partner nie odziedziczy majątku, co może wiązać się dla niego z utratą możliwości korzystania ze wspólnie wypracowanych dóbr.
5. Czy mogę napisać testament na komputerze i tylko go podpisać?
Nie. Zwykły testament (tzw. testament własnoręczny) musi być w całości napisany pismem ręcznym przez spadkodawcę, a następnie przez niego podpisany. Wydrukowanie dokumentu z komputera i złożenie na nim podpisu sprawi, że testament będzie nieważny.
